Ode Aan Mijn Vader

Ode aan mijn vader Hendrik Andries van der Pol

Pa Krijgsgevangen0002

Mijn vader, die door familie, vrienden en collega’s aangesproken werd als Henk, is geboren op 20 februari 1915 in Deventer.

Op 13 mei 1987 is hij op 72-jarige leeftijd overleden in Den Haag.

Zoals iedere jongen van zijn leeftijd werd hij, 20 jaar oud, in oktober 1935 opgeroepen voor militaire dienst.

In Haarlem heeft hij bij de Schoolcompagie voor de Motordienst een opleiding doorlopen tot chauffeur.

Na die opleiding werd hij tijdens de mobilisatie in Den Haag geplaatst en is uiteindelijk de chauffeur geworden van Generaal Winkelman, de opperbevelhebber van Nederland, die na het vertrek van Koningin Wilhelmina en de regering naar Engeland, de man was die het gezag over Nederland in handen had.

Toen de Duitsers Nederland binnenvielen moest hij de generaal in Wassenaar ophalen bij zijn huis, maar werd hij op de Schouwweg vanuit de bomen beschoten door scherpschutters. De Duitsers waren kennelijk op zoek naar de generaal. Je zult begrijpen dat het mijn vader niet lukte op tijd bij de generaal te komen. De generaal is door zijn buurman naar Generale Staf gebracht en mijn vader is daar via omwegen uiteindelijk ook aangekomen.

Na het bombardement van Rotterdam op 14 mei is mijn vader met de generaal en generaal van Voorst tot Voorst naar Rijsoord gereden door het brandende Rotterdam. In Rijsoord is de capitulatie getekend.

De generaal had dan wel de capitulatie van een groot deel van Nederland getekend, maar zelf had hij zich nog niet gewonnen gegeven. Hij moest allerlei zaken afhandelen, maar liet niet na de Duitsers zoveel mogelijk tegen te werken. Hij stond niet toe dat onderdelen van de Nederlandse industrie werk verrichtte voor de Duitsers. Toen hij ter gelegenheid van de verjaardag van prins Bernhard in het Paleis Noordeinde het felicitatieregister ging tekenen werd er spontaan gezongen door de bevolking. Voor de Duitsers de aanleiding om de generaal krijgsgevangen te nemen.

Pa Krijgsgevangen0003

Samen met de adjudant van de generaal en de adjudant van de koningin is mijn vader de generaal vrijwillig gevolgd in krijgsgevangenschap. De adjudanten mochten echter niet in het kamp voor de opperofficieren in Königstein aan de Elbe, maar mijn vader als verzorger wel. Toen hij de generaal vertelde, dat de twee adjudanten zich bij hem wilde voegen, maar het kamp niet binnen mochten heeft generaal Winkelman aan de Duitsers het verzoek gedaan te worden overgeplaatst naar het kamp in Hohenstein waar de adjudanten zich bevonden.  Dat verzoek werd gehonoreerd en de generaal en mijn vader zijn toen overgeplaatst. Vijf jaar lang hebben mijn vader en de vijf Nederlandse generaals krijgsgevangen gezeten in verschillende kampen in Oost-Duitsland, Tjecho-Slowakije en Oostenrijk. Hoewel zij redelijk behandeld werden hebben zij toch wel ontberingen meegemaakt. Zo zijn de oren van mijn vader een keer bevroren geweest. Tegen het einde van de oorlog hebben zij vanuit het kamp Königstein, waar zij uiteindelijk weer terug zijn gekomen, het bombardement van Dresden gezien. In eerste instantie werden zij door de Russen bevrijd, maar die hebben zich teruggetrokken, toen zij in de gaten hadden dat in het kamp allerlei hoge Europese officieren zaten en hebben zij de Amerikanen de officieren laten ophalen.

Pa Krijgsgevangen0009

Na de oorlog heeft mijn vader een lintje ontvangen voor zijn verdiensten aan de Nederlandse Generaals in krijgsgevangenschap betoond. Thuis heb ik nog diverse brieven van generaal Winkelman en generaal van Voorst tot Voorst aan mijn vader, waarin generaal Winkelman terugkomt op zijn verzoek aan mijn vader weer chauffeur te worden of hem te feliciteren met het lintje, een bevordering of het huwelijk. Zelf heb ik bij mijn geboorte een spaarbankboekje van de generaal ontvangen.

Mijn vader is, zoals mijn opa, beroepsmilitair geworden en heeft bijna heel zijn verdere leven dienst gedaan in Den Haag als motortransport (onder)officier in de Garnizoensgarage.

Af en toe kon je wel aan hem merken dat hij het in de oorlogsjaren toch moeilijk heeft gehad. Hij had soms nachtmerries en lag dan te schreeuwen. Hij voelde zich door collega’s en vrienden ook teleurgesteld en trok zich steeds meer terug. Voor het gezin had dat natuurlijk ook zijn gevolgen.

Het is dan triest om te ontdekken, dat er bij de geschiedschrijving fouten worden gemaakt. Zo was in het boek van Lou de Jong aanvankelijk te lezen, dat mijn vader niet in krijgsgevangenschap was geweest. Via de sectie Krijgschiedenis van het ministerie van Defensie hebben we dat recht moeten zetten. Gelukkig heeft Lou de Jong dit punt in zijn allerlaatste boek gecorrigeerd.

Ook hebben sommigen geprobeerd de geschiedenis naar hun hand te zetten. Er zijn diverse mensen geweest, die zich hebben voorgedaan als de chauffeur van generaal Winkelman. Een voorbeeld, daarvan is een geval bij de opening van de voormalige Generaal Winkelman Kazerne in Nunspeet. De kazerne waar ik zelf een jaar van mijn diensttijd heb doorgebracht. Gelukkig heeft de dochter van Generaal Winkelman dat recht kunnen zetten.

Maar in het boek van Readers Digest over de Tweede Wereldoorlog staat ook een verhaal van iemand die beweert de generaal naar Rijsoord te hebben gereden. In hetzelfde verhaal lees je ook, dat die man degene is geweest, die de ministers naar Hoek van Holland heeft gereden om naar Engeland te vluchten. Ik heb daar zo mijn vraagtekens bij. Jammer genoeg is dit verhaal uit het boek van Readers Digest, zonder verificatie bij het Nederlands Instituut voor Militaire Historie, overgenomen in het boek “Generaal Winkelman, een standvastig strijder” dat over de generaal is geschreven. Ik heb de schrijver van dit boek hierop aangesproken. De schrijver van dat boek heeft wel aangegeven, dat hij zijn verhaal zou willen aanpassen, maar het is de vraag of er ooit nog een nieuwe druk zal worden uitgebracht. Misschien, dat een e-book daarvoor nog de gelegenheid geeft.

Zo blijf ik voor mijn vader bezig om de werkelijke gang van zaken te corrigeren en recht te zetten. Daarom wil ik ook in jullie programma een ode brengen aan mijn vader.

Een man, die toch maar op vrijwillige basis vijf jaar van zijn leven heeft opgegeven.

 

Bart van der Pol